4/5

Đổi mới sáng tạo: ‘Mở’ và hướng đến tập trung vào con người

Mô hình “mở” của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo ghi nhận sự tham gia không chỉ của viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp mà là cơ hội cho các sinh viên, người dân và cả cộng đồng với những sáng kiến phục vụ cuộc sống.

Năm 2022 là năm đầu tiên Thủ tướng Chính phủ giao Bộ KH&CN chủ trì tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày đổi mới sáng tạo thế giới (21/4).

Tại Ngày hội Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia (TECHFEST) năm 2021, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã nhấn mạnh: “Đổi mới sáng tạo là sự nghiệp của toàn dân nên chúng ta phải có cách tiếp cận toàn dân và đổi mới sáng tạo cũng phải là sự nghiệp cách mạng của toàn dân”.

Chỉ đạo sâu sắc của Thủ tướng đã dẫn dắt và kiến tạo nền tảng tư tưởng trong thiết kế và xây dựng hệ sinh thái, nhấn mạnh vai trò quan trọng của đổi mới sáng tạo, của ứng dụng KH&CN cùng triết lý “của dân, do dân và vì dân”, góp phần khôi phục và phát triển kinh tế hậu đại dịch.

Báo Điện tử Chính phủ đã có cuộc trao đổi với TS. Phạm Hồng Quất, Cục trưởng Cục Phát triển Thị trường và doanh nghiệp KH&CN (Bộ KH&CN) về hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Việt Nam.

Độ ”mở” càng lớn thì càng tiếp cận được nhiều tri thức, công nghệ

Thuật ngữ “Đổi mới sáng tạo” được đề cập đến khá phổ biến trong hơn thập niên vừa qua. Gần đây, đổi mới sáng tạo “mở” đang là xu hướng mới. Ông có thể cho biết rõ hơn về tính “mở” này?

Ông Phạm Hồng Quất: Có thể hiểu, thay vì chỉ tập trung vào nguồn lực bên trong như trước đây thì đổi mới sáng tạo “mở” phần nhiều có sự tham gia của nguồn lực bên ngoài.

Nghĩa là doanh nghiệp phối hợp với lực lượng bên ngoài, bao gồm các start-up, viện, trường để giải quyết bài toán cho chính doanh nghiệp. Mặt khác, viện, trường cũng có thể áp dụng sáng kiến từ lực lượng doanh nghiệp hay viện, trường khác để giải quyết chính bài toán của mình.

Theo đó, đổi mới sáng tạo “mở” sẽ cần thiết trong bối cảnh hiện nay khi mọi thứ trở nên toàn cầu, mọi nền tảng mở ra. Độ “mở” càng lớn thì chúng ta càng tiếp cận được nhiều tri thức, công nghệ sẵn có ở trên thế giới và tránh việc nghiên cứu lại, trùng lặp.

Theo Báo cáo toàn cảnh đổi mới sáng tạo mở Việt Nam 2021 – thực hiện bởi Nền tảng kết nối đổi mới sáng tạo BambuUP, trong vòng 5 năm tới, các công ty start-up được dự báo sẽ chiếm 44% trong các nguồn đổi mới sáng tạo cho các tập đoàn, doanh nghiệp ở mọi loại hình (từ lớn tới nhỏ).

Hiện nay với sự phát triển, bùng nổ của công nghệ, đặc biệt là mạng Internet thì xu huớng “mở” trong đổi mới sáng tạo đem lại hiệu quả kinh tế rất rõ nét. Liên kết giữa tập đoàn, doanh nghiệp với start-up, viện, trường có thể cùng lúc giải quyết bài toán cho nhiều doanh nghiệp, qua đó, tiết kiệm được chi phí vận hành, nguồn nhân lực.

Như vậy, đổi mới sáng tạo “mở” có mâu thuẫn với việc phát triển hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) trong các doanh nghiệp, tập đoàn không, thưa ông?

Ông Phạm Hồng Quất: Hoạt động R&D vẫn rất cần thiết vì một số công nghệ lõi, công nghệ nguồn mang tính bí mật của doanh nghiệp vẫn cần có các phòng lab hoặc viện nghiên cứu riêng nhưng về cơ bản thì doanh nghiệp có thể “mở” ra bên ngoài để đổi mới, cập nhật và phối hợp về công nghệ.

Hiện nay, nhiều tập đoàn trên thế giới thậm chí đã chuyển 70%-80% hàm lượng nghiên cứu ra bên ngoài, chỉ giữ lại một số công nghệ đặc thù. Đơn cử như Tập đoàn Shinhan Group thành lập Shinhan Future Lab, tức là thành lập phòng lab “mở” gọi tất cả các start-up trong một số lĩnh vực mà tập đoàn này quan tâm để giải quyết bài toán của các doanh nghiệp trong tập đoàn. Các giám đốc trở thành các mentor (huấn luyện viên) của các start-up, như thế giảm rất nhiều chi phí R&D.

Tại Việt Nam, theo tôi được biết, cũng đã có nhiều doanh nghiệp đã thành lập các quỹ, chương trình hỗ trợ các viện, trường, liên kết với các tổ chức để thúc đẩy các giải pháp công nghệ từ bên ngoài, với sự tham gia của các kỹ sư công nghệ của các tập đoàn khác, từ đó ứng dụng, tạo ra các sản phẩm mới. Trong hệ sinh thái “mở”, các doanh nghiệp sẽ luôn tìm được đối tác phù hợp nhất với chi phí hợp lý nhất.

Các viện, trường cũng hình thành các vườn ươm “mở”, mời doanh nghiệp vào đặt hàng giải pháp từ viện, trường với nguồn kinh phí hỗ trợ, tạo một liên kết mang tính thị trường hơn.

Liệu “mở” như vậy thì vấn đề tài sản sở hữu trí tuệ có bị tác động tiêu cực không, thưa ông?

Ông Phạm Hồng Quất: Những sản phẩm của các phòng nghiên cứu thường khó tìm được “tiếng nói chung” với thực tế của thị trường bởi các nhà nghiên cứu thường tập trung phát triển sản phẩm thay vì lắng nghe và tìm hiểu nhu cầu của thị trường.

Chính vì vậy, khi tiếp cận dưới góc độ đổi mới sáng tạo “mở”, tài sản sở hữu trí tuệ không mâu thuẫn, thậm chí thúc đẩy khai thác, thương mại hóa tài sản trí tuệ tốt hơn, giúp cho các nghiên cứu đáp ứng với nhu cầu của tập đoàn, xã hội.

Một số tập đoàn của Nhật Bản – nơi chiếm giữ nhiều bằng sáng chế trên thế giới đã tổ chức các cuộc thi sở hữu trí tuệ và mở kho sáng chế của tập đoàn làm giải thưởng. Bất kỳ nhóm start-up hoặc viện, trường nào có được giải pháp tốt thì sẽ nhận được giấy phép khai thác miễn phí bằng sáng chế và được sử dụng luôn phòng thí nghiệm, mạng lưới sản xuất thử, test thử sản phẩm của tập đoàn đó.

Xu hướng “mở” nhưng không mâu thuẫn với vấn đề sở hữu trí tuệ vì quyền sở hữu vẫn thuộc tập đoàn, doanh nghiệp nhưng giá trị kinh tế thì mang lại cho cả tập đoàn, start-up và xã hội.

Hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam đang trong giai đoạn “vàng”

Ông đánh giá như thế nào về hệ sinh thái đổi mới sáng tạo “mở” tại Việt Nam?

Ông Phạm Hồng Quất: Báo cáo toàn cảnh đổi mới sáng tạo mở Việt Nam 2021 – thực hiện bởi Nền tảng kết nối đổi mới sáng tạo BambuUP cho thấy, Việt Nam đang nổi lên là một trong những nền kinh tế năng động mới nổi và là trung tâm phát triển cho các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dương.

Hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam đang trong giai đoạn “vàng” và nhận được sự quan tâm rất lớn của giới đầu tư trong và ngoài nước. Chính vì vậy, cần sự liên kết chặt chẽ giữa chính phủ, tập đoàn, tổ chức xã hội, viện, trường và start-up nhằm hội tụ nguồn lực để tiến xa hơn trong giai đoạn thuận lợi này.

Đổi mới sáng tạo “mở” đã trở thành yếu tố then chốt của doanh nghiệp và các tập đoàn, gắn liền với chiến lược của doanh nghiệp và không chỉ giúp giải quyết bài toán kinh doanh mà còn là bài toán tái cấu trúc của chính doanh nghiệp và tập đoàn mình.

Thông qua việc tận dụng nguồn lực từ bên ngoài để thực hiện đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp, từ đó giúp các doanh nghiệp đi nhanh và tiến xa hơn trên hành trình đổi mới sáng tạo để tồn tại và phát triển trong giai đoạn bình thường mới.

Tại Ngày hội Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia (TECHFEST 2021), Thủ tướng Chính phủ đã nhấn mạnh: Đổi mới sáng tạo là sự nghiệp của toàn dân nên chúng ta phải có cách tiếp cận toàn dân, và đổi mới sáng tạo cũng phải là sự nghiệp cách mạng của toàn dân. Vậy giải pháp nào để đổi mới mới sáng là sự nghiệp của toàn dân, thưa ông?

Ông Phạm Hồng Quất: Đổi mới sáng tạo cần bám sát chủ trương của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII đề ra, góp phần làm cho mọi người dân ấm no, hạnh phúc, bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, chứng minh trí tuệ, sức sáng tạo của con người Việt Nam.

Chỉ đạo sâu sắc đó của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính trong TECHFEST 2021 đã dẫn dắt và kiến tạo nền tảng tư tưởng trong thiết kế và xây dựng hệ sinh thái, đồng thời, đã được tiếp nối và cụ thể hóa trong chuỗi các hoạt động của TECHFEST 2022, nhấn mạnh vai trò quan trọng của đổi mới sáng tạo, của ứng dụng KH&CN cùng triết lý “của dân, do dân và vì dân”, góp phần khôi phục và phát triển kinh tế hậu đại dịch.

Cách tiếp cận toàn dân, toàn diện, cũng chính là ý nghĩa của đổi mới sáng tạo “mở”. Mô hình “mở” với sự tham gia không chỉ là viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp mà là cơ hội cho các sinh viên, người dân và cả cộng đồng với những sáng kiến phục vụ cuộc sống.

Có như vậy, đổi mới sáng tạo mới tạo ra hiệu quả kinh tế-xã hội và gắn với cộng đồng, từ đó luôn kích thích người dân nghĩ ra giải pháp mới, sáng tạo mới.

Pages: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101